قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

2900

تاريخ الفي ( فارسى )

است و همچنين « لباب الاحياء » ، كه اختصار « احياء العلوم » است ، نيز از مؤلّفات اوست . و ابن اثير جزرى در كامل التواريخ « 1 » آورده كه عجب از ابن جوزى ، كه با وجود آنكه مصنّفات او پر از احاديث منكرهء موضوعه است ، مردم را به اين عيب معيوب مىدارد و هيچ كس را به خوبى ياد نمىكند تا سخن او بر غرض و هواى نفس محمول نشود . « 2 » و در اين سال اوّل مجلس وعظ ابن جوزى بود كه بر بالاى منبر رفته و وعظ كرد . از وى منقول است كه « در مجلس اوّل وعظ من كه در سن سيزده سالگى منعقد شده بود پنجاه هزار كس حاضر شده بودند . » و از مشايخ اهل سنّت شيخ ابو القاسم علىّ بن يعلى العلوى البلخى در آن مجلس حاضر بود و ابن جوزى را ، بر دست گرفته ، بر منبر سوار كرد . در ماه ربيع الآخر اين سال « 3 » چون سلطان محمود از بغداد به اصفهان رفت ، عماد الدّين اتابك زنگى بن آقسنقر را به واسطهء آنكه وى در حفظ و حراست شهر بصره و واسط آن‌چنان مساعى جميله به ظهور رسانيده بود ، كه جميع امرا و خوانين بر وى آفرين كردند ، سلطان محمود شحنگى تمام عراق عرب را به او ارزانى داشت و خاطر خود را ، به سبب عماد الدّين زنگى ، از عراق عرب جمع نموده متوجّه اصفهان شد . در وقت مراجعت چون چند مرحله از بغداد برآمد ، وزير خود ابو القاسم علىّ بن انس‌آبادى « 4 » را از وزارت عزل نموده محبوس گردانيد . منشأ عزل او آن بود كه جمعى از دشمنان او خاطرنشان سلطان كرده بودند كه وى در اين صحبت هميشه جانب خليفه را تقويت مىكرد و دولت‌خواهى خليفه مىنمود . القصّه بعد از حبس او سلطان كس به بغداد فرستاده شرف الدّين انوشيروان بن خالد را طلب داشت . در ماه شعبان شرف الدّين مذكور در اصفهان به ملازمت سلطان رسيد و به منصب عظيم القدر وزارت سرافراز شده مدت ده ماه وزارت سلطان كرد ، بعد از آن خود را از آن منصب عزل نموده باز به جانب بغداد مراجعت نمود و سلطان محمود از اصفهان به جانب رى رفت و وزير ابو القاسم هنوز در حبس بود ، تا آنكه در ماه ذيحجّهء سال آينده كه سلطان متوجّه سفر رى بود ، فرمود كه ابو القاسم را از بند بيرون آورده خلعت وزارت داده ، باز به آن منصب سرافراز گردانيدند . « 5 »

--> ( 1 ) . نام اين اثر غالبا به صورت الكامل فى التاريخ آمده است . - رجوع شود به پاورقى صفحهء 2871 كتاب . ( 2 ) . و نيز گويد : اى كاش مىدانستم غزّالى همراه آن همه بدى كه درباره‌اش گفته شده ، هيچ نيكى و محسناتى نداشت كه ذكر شود تا سخنان گوينده به هوسرانى و غرض‌ورزى حمل نگردد ؟ - الكامل ، ج 10 ، ص 640 . ( 3 ) . ابن اثير اين مطلب را در سال 521 ه . ق . ( - 520 رحلت ) آورده است . ( 4 ) . قوام الدّين ابو القاسم زين الملك انس‌آبادى درگزينى ( مقتول در شوّال 527 ) . وى قريب پانزده سال در دربار سلجوقيان به توطئه كار صدارت جهت خود و آزار رسانيدن به ساير اصحاب ديوان و برهم زدن ميانهء خليفه و سلطان سلجوقى عراق و سنجر روزگار گذرانيد - اقبال آشتيانى ، وزارت در عهد سلاطين سلجوقى ، ص 265 . ( 5 ) . علت استخلاص ابو القاسم ابو القاسم على از بند و انتصاب مجدّد وى به وزارت ، به دستور سلطان سنجر بود كه در سال 523 به رى آمده بود .